Tia UV có mặt xung quanh chúng ta. Trong sinh hoạt đời sống hàng ngày, làn da luôn phải tiếp xúc với tia UV. Các bác sĩ da liễu cũng như chuyên gia làm đẹp luôn khuyên chúng ta nên mặc quần áo che nắng và bôi kem chống nắng để bảo vệ da khỏi tác hại của chúng. Vậy thực chất tia UV là gì? Chúng có lợi hay có hại? Mời bạn theo dõi bài viết sau để tìm kiếm câu trả lời.

Tia UV là gì?

Bức xạ UV là một dạng năng lượng tự nhiên được tạo ra bởi mặt trời. Trên quang phổ, tia cực tím có bước sóng ngắn hơn những tia sáng có thể nhìn thấy được (visible light). Vì vậy mắt bạn không thể nhìn thấy tia cực tím.

Bức xạ UV là một dạng năng lượng tự nhiên được tạo ra bởi mặt trời. Trên quang phổ, tia cực tím có bước sóng ngắn hơn những tia sáng có thể nhìn thấy được (visible light). Vì vậy mắt bạn không thể nhìn thấy tia cực tím.

Tia UV là gì?. (Ảnh: Internet)

Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính cũng gây ra những ảnh hưởng không tốt cho da. Để tìm hiểu thêm về ánh sáng xanh, hãy tham khảo bài viết: “Ánh sáng xanh là gì? Ánh sáng xanh có tốt không?

Tia UV có ở đâu?

Nguồn tạo ra tia UV là gì? Tia UV chủ yếu được tạo ra từ 2 nguồn:

Ánh sáng mặt trời

Ánh sáng mặt trời là nguồn sản sinh bức xạ tia cực tím chính. Tuy vậy, tia UV chỉ chiếm một phần nhỏ trong các tia nắng mặt trời. Các loại tia UV khác nhau có khả năng chạm tới mặt đất khác nhau. Khoảng 95% tia UV chiếu xuống mặt đất là UVA. Chỉ 5% còn lại là tia UVB.

Cường độ tia UV chiếu xuống phụ thuộc vào một số yếu tố như:

Yếu tố thời tiết ảnh hưởng rất nhiều tới cường độ của tia UV Thời gian trong ngày: Tia UV mạnh nhất trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều Mùa trong năm: Tia UV mạnh hơn vào mùa hạ và mùa xuân.

Yếu tố thời tiết ảnh hưởng rất nhiều tới cường độ của tia UV. (Ảnh: Internet)

  • Thời gian trong ngày: Tia UV mạnh nhất trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều
  • Mùa trong năm: Tia UV mạnh hơn vào mùa hạ và mùa xuân.
  • Khoảng cách nơi bạn sống đến đường xích đạo: Khi càng ở gần xích đạo thì bạn tiếp xúc với tia cực tím nhiều hơn
  • Độ cao: Ở những nơi cao sẽ có nhiều tia UV hơn
  • Mây: Mây cũng có thể gây ảnh hưởng đến cường độ tia UV. Tuy nhiên bạn không nên chủ quan vì ngay cả trong một ngày âm u và nhiều mây thì tia UV vẫn chạm tới mặt đất
  • Phản xạ bề mặt: Tia UV có thể phản xạ lại các bề mặt như nước, tuyết, mặt đường hay thậm chí là cỏ. Từ đó dẫn đến gia tăng sự phơi nhiễm UV.
  • Không khí: Tầng khí quyển phía trên (tầng ozone) lọc đi một số bức xạ UV.

Nguồn UV nhân tạo

Nguồn UV nhân tạo có thể là các nguồn sau:

Lượng và loại bức xạ UV mà bạn tiếp xúc khi sử dụng giường tắm nắng phụ thuộc vào loại đèn được sử dụng, thời gian sử dụng và số lần sử dụng. Hầu hết các giường tắm nắng hiện nay chủ yếu phát ra tia UVA, chỉ có một số ít là tia UVB

Giường tắm nắng là nguồn UV nhân tạo chúng ta có thể dễ thấy nhất. (Ảnh: Internet)

  • Giường tắm nắng: Lượng và loại bức xạ UV mà bạn tiếp xúc khi sử dụng giường tắm nắng phụ thuộc vào loại đèn được sử dụng, thời gian sử dụng và số lần sử dụng. Hầu hết các giường tắm nắng hiện nay chủ yếu phát ra tia UVA, chỉ có một số ít là tia UVB
  • Quang trị liệu: Một số vấn đề về da có thể được hỗ trợ điều trị bằng tia UV. Đối với phương pháp điều trị UVA, sẽ có thêm thuốc psoralen được đưa ra đầu tiên. Chúng làm da nhạy cảm hơn với tia cực tím. Sau đó bệnh nhân được điều trị bằng bức xạ UVA. Ngoài ra còn có phương pháp điều trị khác là chỉ sử dụng UVB (không dùng thuốc).
  • Đèn black-light: Những loại đèn này sử dụng bóng đèn phát ra tia UV. Trong đó chủ yếu là UVA. Chúng cũng phát ra một số ánh sáng nhìn thấy được. Nhưng người ta sẽ sử dụng bộ lọc để ngăn chặn những ánh sáng đó và chỉ cho tia UV đi qua. Những bóng đèn này có ánh sáng màu tím và dùng để kiểm tra những vật liệu huỳnh quang.

Tia UV có mấy loại?

Tia UV được phân loại dựa trên năng lượng của chúng. Tia UV có năng lượng cao là một dạng bức xạ ion hóa. Bức xạ ion hóa có thể làm hỏng DNA của tế bào. Từ đó dẫn đến ung thư. Nhưng ngay cả các tia UV có năng lượng cao nhất cũng không thể xâm nhập vào sâu cơ thể. Vì vậy tác dụng chủ yếu của chúng là trên da.

Tia UVA là những tia UV có bước sóng dài. Nó chiếm tới 95% các tia chiếu xuống mặt đất và luôn luôn hiện hữu cùng mặt trời. Tức là bất cứ khi nào mặt trời còn xuất hiện thì đều có tia UVA. Cho dù trời mưa hay râm mát, nắng vào sáng sớm hay nắng về chiều tà. Tia UVA có khả năng đi xuyên kính. Và chúng cũng được chia làm 2 loại nhỏ là tia UVA1 (bước sóng dài hơn) và UVA2 (bước sóng ngắn hơn)

Tia UV gồm những loại nào?. (Ảnh: Internet)

3 nhóm chính phân loại tia UV:

  • UVA2 có bước sóng ngắn: 320 nm – 340nm
  • UVA1 có bước sóng dài: 340 nm – 400 nm
  • UVB có bước sóng ngắn: 290 nm – 320 nm

Các thành phần kem chống nắng vật lý và hóa học có thể bao phủ được hầu hết các dải sóng. Tuy nhiên ở phổ 380nm – 400nm thì rất ít kem chống nắng có thể đạt được khả năng bảo vệ tốt.

Tia UV nào là có hại?

Các loại tia UV tác động tới da như thế nào?

Các loại tia UV tác động tới da như thế nào?. (Ảnh: Internet)

  • Tia UVA có năng lượng thấp nhất trong số các loại tia UV. UVA có thể khiến tế bào da bị lão hóa. Ngoài ra cũng có thể gây ra một số thiệt hại gián tiếp cho DNA của tế bào. Tia UVA chủ yếu liên quan đến tổn thương cho da về lâu dài. Ví dụ như nếp nhăn. Nhưng chúng cũng được cho là góp phần gây ra ung thư da.
  • Tia UVB mang mức năng lượng cao hơn UVA. Chúng có thể làm hỏng DNA trong các tế bào da một cách trực tiếp. Ngoài ra, chúng là nguyên nhân chính gây ra cháy nắng. Hầu hết các bệnh ung thư da đều được cho là gây ra bởi UVB.
  • Tia UVC có năng lượng nhiều nhất. Tuy nhiên, thât may mắn vì chúng bị cản lại bởi tầng ozon ngoài khí quyển. Vì vậy, chúng không gây ung thư da cho chúng ta. Tuy nhiên UVC vẫn có thể đến từ một số nguồn nhân tạo. Như đèn hàn hồ quang, đèn thủy ngân, đèn khử trùng UV để tiêu diệt vi khuẩn và các vi trùng khác.

Tia UV có hại như thế nào?

Cháy nắng do tia UV: các vết đỏ trên da bạn là kết quả của việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời quá nhiều. Nó là sự bỏng nhiệt ở lớp ngoài cùng của da (bỏng cấp độ một). Các phương pháp điều trị cho cháy nắng nhằm giảm đau bao gồm các loại thuốc chống viêm, chườm lạnh và kem dưỡng ẩm.

Tia UV gây hại tới da như thế nào?. (Ảnh: Internet)

  • Rám nắng: da sẫm màu lại do sạm đi là một dấu hiệu bị tổn thương.
  • Cháy nắng: các vết đỏ trên da bạn là kết quả của việc tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời quá nhiều. Nó là sự bỏng nhiệt ở lớp ngoài cùng của da (bỏng cấp độ một). Các phương pháp điều trị cho cháy nắng nhằm giảm đau bao gồm các loại thuốc chống viêm, chườm lạnh và kem dưỡng ẩm.
  • Cháy nắng nghiêm trọng: dẫn đến phồng rộp da. Đây được coi là bỏng cấp độ 2. Tổn thương nằm sâu trong da, tác động đến các dây thần kinh gây ra cảm giác đau đớn. Chúng có thể tạo ra những mụn nước để bảo vệ làn da đang bị thương tổn do đó bạn nên tránh phá vỡ mụn. Nếu gặp phải trường hợp này, hãy đến các trung tâm y tế để được chăm sóc kịp thời.
  • Nếp nhăn: Tia UV của mặt trời có thể làm hỏng các lớp tế bào da. Theo thời gian, những thương tổn này sẽ gây ra việc da chảy xệ, nhăn, trùng nhão.
  • Da không đều màu: Ánh sáng tia cực tím từ mặt trời cũng có thể gây ra vấn đề sắc tố da không đều. Phổ biến là tình trạng tàn nhang, nám da, đốm đồi mồi,…
  • Các bệnh lý về mắt: như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng, viêm giác mạc,… Khi tiếp xúc với tia cực tím, giác mạc và kết mạc tổn thương tạm thời. Tuy nhiên một số tổn thương được tích lũy và gây ra các bệnh nghiêm trọng.

Tác dụng tia UV có thể bạn chưa biết

tiếp xúc với tia cực tím ở mức độ hợp lý giúp cơ thể tổng hợp vitamin D. Từ đó giúp xương và răng chắc khỏe, kích thích hoạt động phát triển thể chất.

Nếu tiếp xúc quá nhiều tia UV có thể gây hại. Tuy nhiên, tia UV rất cần thiết trong quá trình tổng hợp vitamin D cho cơ thể. (Ảnh: Internet)

Đối với cơ thể người, tiếp xúc với tia cực tím ở mức độ hợp lý giúp cơ thể tổng hợp vitamin D. Từ đó giúp xương và răng chắc khỏe, kích thích hoạt động phát triển thể chất.

Đối với môi trường thì tia UV có thể diệt khuẩn trong không khí hay nước bằng cách chiếu đèn. Vì tia UV có thể làm biến dạng hoặc giết chết vi khuẩn. Tuy nhiên đèn tia cực tím chỉ có tác dụng hiệu quả với nước trong không màu và sẽ không làm thay đổi mùi vị của nước. Ngoài ra, tia UV cũng được ứng dụng để kiểm tra giấy tờ quan trọng, hộ chiếu, thẻ tín dụng, tiền thật-giả. Trong thiên văn học, nó được ứng dụng để quan sát vũ trụ.

Tham khảo thêm cách chống tia UV hủy diệt cơ thể qua video sau

Như vậy, chúng ta đã hiểu ra tia UV là gì. Tia UV có cả những lợi ích và tác hại đối với sức khỏe cũng như đời sống con người. Để bảo vệ cơ thể tốt nhất, hãy sử dụng vật liệu chống nắng và bôi kem chống nắng khi phải tiếp xúc với tia UV cường độ cao trong thời gian dài. Đừng quên tham khảo bài viết “Kem chống nắng vật lý và hóa học là gì? Tại sao bạn nên dùng?” để tìm hiểu cụ thể về cách lựa chọn kem chống nắng.